مىيابد و اگر اين طايفه متفوق را به وصف « آنهايى كه تو را پيروى مىكنند » و طايفه ديگر را به وصف « آنهايى كه كافر شدند » توصيف نموده با اينكه مىتوانست نام طايفه را ببرد مثلا بفرمايد : بنى اسرائيل يا يهوديانى كه به شريعت موسى ع گرويده بودند و يا عنوانى ديگر ، براى آن بود كه بفهماند اگر طايفه اول تفوق پيدا مىكنند براى اين است كه پيرو حقند و اگر طايفه دوم زير دست قرار مىگيرند به خاطر اين است كه منكر حق بودند ، پس اين نكته هم روشن مىشود كه مراد از « اتباع » در آيه شريفه پيروى حق است ، اتباعى است كه مرضى خداى سبحان است ، پس عبارت « كسانى كه تو را پيروى مىكنند » تنها صادق بر افرادى از نصارا است كه تا قبل از ظهور اسلام و نسخ شدن دين عيسى ع بر نصرانيت استوار بوده‌اند و نيز بر افرادى از مسلمانان است كه بعد از ظهور اسلام در پيروى از اسلام استقامت كردند و مىكنند ، چون پيروى از اسلام هم پيروى از حق و در نتيجه پيروى از مسيح ع است . و بنا بر اين مراد از « تفوق » هم تفوق در قدرت مادى و سلطنت و سيطره نيست ، بلكه تفوق در حجت و منطق است ، پس حاصل معناى جمله چنين است : پيروان تو چه از نصارا و چه از مسلمانان به زودى حجتشان بر حجت كافران يهودى تو تفوق پيدا مىكند و اين تفوق تا روز قيامت ادامه دارد ، اين آن معنايى است كه بعضى از مفسرين براى آيه كرده‌اند . ولى آنچه به نظر من مىرسد اين است كه آيه شريفه نه لفظش با اين تفسير مىسازد و نه معنايش ، براى اينكه ظاهر عبارت : * ( « إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرافِعُكَ إِلَيَّ ، وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَجاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ . . . » ) * اين است كه مىخواهد از آينده خبر دهد و بفرمايد : به زودى و بعد از اين سخن توفى و رفع و تطهير و جعل تحقق مىيابد ، علاوه بر اينكه جمله : * ( « وَجاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ . . . » ) * وعده خوشحال كننده و بشارت است و چنين وعده اى حتما بايد در آينده تحقق يابد و ما مىدانيم كه هيچ حجتى براى پيروان عيسى ع حجت نيست مگر آنكه براى خود آن جناب هم حجت است و اين حجت همان است كه خداى تعالى در ضمن آيات بشارت يعنى بشارت به مريم ذكر كرده و حجتهايى است كه هم در زمان حضور عيسى ع تفوق داشته و هم بعد از به آسمان رفتنش ، بلكه در زمان حضورش قاطعتر بوده و در قطع عذر كفار و ريشه كن ساختن ريشه خصومتشان نافذتر و در رفع شبهه آنان روشنتر بوده است ، با اين حال چه معنا دارد كه بفرمايد در آينده حجت پيروان تو بر حجت مخالفان تفوق مىيابد ؟ از اين گذشته چه معنا دارد كه اين تفوق و غلبه را با جمله : * ( « إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ » ) * مقيد سازد با اينكه حجت در غالب بودنش قيد نمىپذيرد ، و روز نمىشناسد ، از اين هم كه بگذريم تفوق يك حجت بر